Arz Eğrisini Kaydıran Etkenler

İlk olarak ifade edilmesi gereken, bir malın fiyatının artması arz eğrisini sağa (üretimin artışı), azalması ise sola kaydıracağı (üretimin azalması) gerçeğidir.

Arz eğrisinin kaymasına neden olabilecek temel faktörler şunlardır:

1-Kullanılan Girdi Fiyatlarında (Üretim Maliyetlerinde) Değişmeler: Girdi (emek, tabiat, sermaye)fiyatlarındaki artışlar maliyetlerde artış yapacağından arz azalır ve arz eğrisi sola kayar. Tam tersi durumda ise arz eğrisi sağa kayar.

2-Diğer Malların Fiyatları: Arpa ürettiğini varsaydığımız üretici buğdayın fiyatı arttığında elindeki girdileri buğday üretiminde kullanmaya başlayacak böylece arpanın üretimi azalacak ve arz eğrisi sola kayacaktır.

3-Teknolojik ve Verimlilik: Teknolojik gelişme üretim maliyetlerin düşmesine, doğal olarak üretkenliğin artmasına, dolayısıyla arz eğrisinin sağa kaymasına sebep olacaktır.

4-Vergiler ve Sübvansiyonlar: Vergilerdeki artışlar üretici açısından maliyetlerde artış yapacağından arz eğrisi sola kayacaktır. Sübvansiyonlar, (devletten üreticiye doğrudan yapılan yardımlar-destekler) ise maliyeti azalttığı için arz eğrisi sağa kayacaktır.

5-Üreticilerin Beklentileri: Gelecekte mısır fiyatlarının daha yüksek olması beklentisi mevcutsa, bugünkü mısırın bir kısmı piyasanın dışında tutulacaktır. Bu nedenle, arz edilen mısır miktarı azalacak ve ürünün fiyatı artacak ve sonuç olarak arz eğrisi sola kayacaktır.

6-Endüstrideki Firmaların Sayısı: Firma sayısı arttıkça arz eğrisi sağa, azaldıkça eğri sola kayacaktır.

ARZ

Arz: Diğer değişkenler sabitken, belli bir zaman diliminde piyasada üreticilerin değişik fiyat düzeylerinde satmaya hazır oldukları mal ve hizmet miktarıdır.

Arz Kanunu: Bir malın satılmak istenen miktarı ile fiyatı üzerindeki doğru yönlü ilişkidir.

► Ekonomide eğer iki maldan birinin fiyatı aynıyken, diğerinin piyasa fiyatı artıyorsa, kârını maksimize etme amacı olan üretici fiyatı yükselen mal veya hizmetten daha fazla üretme çabası içinde olacaktır. Üretici genel olarak kabul edilen şekilde her zaman daha fazla kâr etmek için, tüketici ise her zaman alacağı ürünü daha uygun fiyata almak için çaba sarf eder.

Örnek: A kombinasyonunda CD başına fiyat 100 TL iken arz edilen CD miktarı 25 iken; B kombinasyonunda ise CD başına düşen fiyat 200 TL olduğunda arz edilen CD miktarı 50 olacaktır. Çünkü üretici daha fazla kar ister.

► Arz konusunda diğer faktörler sabitken, fiyat artarsa arz miktarı da doğru yönlü artar.

NOT: “Arz” ve “Arz Edilen Miktar” terimleri aynı şeyler değildir. Malın fiyatının değişmesi arz miktarını değiştirir ve arz eğrisi üzerinde bir noktadan başka bir noktaya geçilir. Arzın değişmesi durumunda ise arz eğrisi topluca sağa ya da sola kayar.

Piyasa Arz Eğrisi: Bireysel arz eğrilerinin yatay toplamına piyasa arzı veya piyasa arz eğrisi denir.

Örnek: CD başına fiyat 100 TL olduğunda tüketicilerden Ali 25 adet, Ahmet ise 15 adet satmayı arz ediyor. Piyasa arz eğrisi: 25 + 15 = 40 olacaktır. Fiyatlar değiştiğinde arz edilen kişisel arz miktarları değişeceğinden piyasa arz eğrisi de değişecektir.