Üretim İmkanları Eğrisi

Ekonominin temel prensibi olan Kıtlık kavramına bağlı olarak ortaya çıkan seçim zorunluluğu ve fırsat maliyeti kavramı, üretim imkanları eğrisini oluşturmaktadır.

Mevcut üretim faktörleri ve üretim teknolojisi veri iken belirli bir dönemde ekonominin maksimum düzeyde üretebileceği çeşitli ürün bileşimlerini gösteren eğridir. (grafik üzerinde) 

Bu konuyu daha net anlatmak için örnekler üzerinden gitmek daha doğru olacaktır. Bir fabrika bünyesinde örneğin yıllık 500 adet bilgisayar ve 5000 ton zeytinyağı ürettiğini varsayalım. Eğer üretilen ürünlerden birine mesela bilgisayara daha fazla talep varsa, bu fabrika koşullarını değiştirmeden (işçi sayısı ve üretim imkanları vb.) bilgisayar üretimine yoğunluk vereceği için zeytinyağı üretiminde doğal olarak bir azalma söz konusu olacaktır. Aynı kural, tam tersi durumda da geçerli olacaktır.

Yoğunluk hangi ürüne verilirse diğerinin üretiminde bir azalma meydana gelecektir. Üretim imkanları eğrisi üzerinde nerede olunacağına toplumun tercihleri karar verecektir. Hangi ürünün daha çok talep edildiğine bağlı olarak.

Üretim imkanları eğrisinin orijine iç bükey olmasının sebebi, artan fırsat maliyetidir.

Bir malın daha fazla üretilebilmesi için diğer malın üretiminden vazgeçilen miktarı ifade etmektedir. Şayet fırsat maliyeti değişmiyorsa, bunun anlamı doğru şeklinde bir üretim imkanları eğrisine sahibiz demektir.

Marjinal Dönüşüm Oranı; Bir maldan bir birim daha fazla üretmek için öteki malın üretiminden fedakarlık etmek gerektiğini göstermektir. Diğer adı FIRSAT MALIYETI dir.

Fırsat Maliyeti = Tereyağı üretimindeki değişim / Bilgisayar üretimindeki değişim

Pozitif ve Normatif Farkı

Bir şeyin mevcut durumunu inceleyerek, ne olduğunu belirlemeye çalışan ve değer yargısı içermeyen açıdan incelenmesine pozitif olarak değerlendirme denilmektedir. Bu düşüncenin uç noktası pozitivizm felsefesidir. Yani dünyanın var olan gerçeklerle açıklamaya çalışmak.

Normatif olarak incelemek ise olması gerekenin ne olduğuna yönelik değerlendirme anlamına gelmektedir. Bu yüzden değer yargıları içeren bir düşünce yapısına sahiptir.

Mikro - Makro İktisat Farkı

Mikro İktisat: Ekonominin mevcut durumunu inceleyerek, insan davranışı (birey) ve insanların piyasa endüstri, firma ve birey olarak nispeten küçük birimlerle ilişkili tercihlerini inceleyen bölüm olarak kabul edilir. Temel konuları; bireysel ekonomik kararların oluşturulması, kaynak dağılımı, fiyatlar, üretim ve gelir dağılımının belirlenmesi yer almaktadır.

Makro İktisat: Ekonomiyi bir bütün olarak ve toplumsal davranışlar açısından inceleyen iktisat bölümüdür. Temel konuları; Milli Gelir, Faiz, Bankacılık, Enflasyon, Ekonomik Büyüme olmaktadır.

Kısaca, mikro iktisat belirli bir mal veya hizmetin arzı ve talebi ile ilgilenirken, makro iktisat mal ve hizmet talebinin geneliyle ilgilenmektedir.

Uluslararası Aktör

James Dougherty e göre uluslararası aktör, uluslararası arenada az veya çok bağımsız eylemler geliştirme yeteneğine sahip organize bir varlıktır. Hopkins ve Mansbach a göre diğer otonom aktörlerin davranışları üzerinde etki uygulayan, nispi olarak otonom bir birimdir. Uluslararası ilişkilerde bir öğenin aktör olarak dikkate alınması için;

1- Açıkça belirlenmesi,
2- Uluslararası alanda karar verme kapasitesine sahip olması
3- Egemen, yani bağımsız eylemler geliştirme yeteneğine sahip olması
4- Diğer aktörler üzerinde etki uygulayabilen nispi olarak otonom birimler olması
5- Belirli bir süre var olması gerekmektedir.

Bununla birlikte egemen olmayan ve devletin hukuksal tanımına da uymayan birimler, ETA, FKÖ ve IRA gibi örgütler de uluslararası politikayı en az devletler kadar etkiler.

Ancak egemen ulusal devletler diğer aktörlere göre daha fazla otonomiye sahiptirler.

Uluslararası aktörler şunlardır;

1- Ulusal devletler
2- Bireyler
3- Hükümet dışı ulusal örgütler
4- Uluslararası örgütler
5- Uluslar aşırı örgütlenmeler
6- Çok uluslu şirketler

Ulusal Devletler:
Uluslararası politikayı genel olarak devletler arasındaki siyasal ilişkiler belirlediği için ulusal devletler, uluslararası politikanın temel aktörüdür. Ancak Lesotho devleti ile General Motors otonom karar alabilme veya uluslararası politikayı etkileyebilme kapasitesi açısından karşılaştırıldığında birincisi egemen bir devlet olmasına karşılık ikincisinin daha bağımsız davranabilme yeteneğine sahip olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, hukuksal egemenlik bağımsız davranabilme açısından yeterli ölçüt değildir.

Bireyler:
Bireylerin uluslararası ilişkilere etkilerini, herhangi bir organizasyon, kurum ya da hükümette yer alma ihtimali sebebiyle tanımlamak zordur. Ancak, hükümetleri temsil etmeyen bireylerde belirli ölçülerde uluslararası aktör niteliği taşıyabilir. Hindistan'daki evsizlere yardımı ile Rahibe Teresa, Afrika'daki aç insanlara yardımı ile Bob Geldof tek başına etkili olan bireylere örnektir.

Hükümet Dışı Özel Aktörler:
Hükümeti temsil etmezler. Bunlar ya doğrudan lobi yaparak ya da dolaylı yoldan kamuoyunu harekete geçirerek dış politikayı etkilemeye çalışırlar.

- Sivil Toplum Örgütleri
- Lobiler
- Siyasal Gruplar
- Baskı Grupları
- Örgütlü Çıkar Grupları

hükümet dışı özel NGO aktörlerdir.

Türkiye'de Türk-İş gibi sendikalar, Tüsiad gibi dernekler, Koç holding gibi ekonomik kuruluşlar, ABD'de Ermeni Lobisi gibi baskı grupları hükümet dışı aktörlere birer örnektir.

Uluslararası Örgütler:
İki veya daha fazla devletin bir araya gelerek imzaladıkları bir anlaşmaya dayanarak kurulan ve muhatapları yalnız devlet olan uluslararası örgütler otonom davranışlarıyla ve politikalarıyla uluslararası aktör niteliğini kazanmaktadırlar. Aldıkları kararlar ve geliştirdikleri politikalar genellikle temsil ettikleri hükümetlerin politikalarından farklılık göstermemektedir.

Uluslararası örgütler, coğrafi yakınlık esas alınarak kurulan, küresel veya bölgesel olabilirler
Ayrıca fonksiyonel bağlamda örgütün amacı esas alınarak, ekonomik veya siyasi olabilmektedir.

Uluslararaşırı Örgütlenmeler:
Avrupa Birliği, diğer örgütlenmelerden farklı olarak sahip olduğu ulus üstü yapısı nedeniyle bu kategoride değerlendirilmektedir. Bünyesindeki 27 devletten herhangi birinin çıkarına karşı olsa da topluluk yararın karar alabilmektedir.

Çok Uluslu Şirketler:
Çok uluslu şirketler, 21. yy da uluslararası politikayı etkileyen aktörlerden biri haline gelmiştir. Çoğu zaman, çok uluslu şirketler kendi amaçlarına ulaşabilmek ve daha rahat çalışabilmek için yatırım yaptıkları ülkelerde siyasi nitelikli bazı tutumlar sergileyebilmektedirler. ABD kökenli, General Motors, Exxon, Ford, IBM ve ITT öne çıkan başlıca örneklerdendir.

Fumigation Certificate

Uluslarası ticarette istenen-gerekli belgelerden biridir.


Özellikle ABD ve diğer Amerika kıtasındaki ülkelerine yapılan ihracatta müşteriye gönderilmesi gereken evraklardan biri olmaktadır.


Kısaca ihracatçı firmaya ayrılmış konteynırın dolum yapılan kargo ve paletleriyle birlikte ilaçlandığını gösteren belgedir.


Belge konşimento kopyasına dayanarak hazırlanır. Bu yüzden konşimentonun son hali belli olunca, bunu ilaçlamayı yapan firmaya gönderip bu konşimentoya yönelik fumigation certificate hazırlanması istenir.


Konu hakkında daha detaylı bilgi için iletişim sayfasından bilgi isteyebilirsiniz.


Örnek Fumigation Certificate

Rumi (Mevlana)

"When we are dead, do not turn your eyes to the ground, seeking my grave! My grave will be in the hearts of the wise" Rumi

Mevlana was born in the city of Belh of the Horasan country which falls within the boundaries of current Afghanistan, on September 30, 1207.

Mevlana's father was Bahaeddin Veled, the son of Hüseyin Hatibi, who, besides being one of the notables of city, was also known in his life time as the"Sultan of the Scholars". His mother was Mümine Hatun, the daughter of Rükneddin, who was the Emir of Behl. Sultanü'l - Ulema Bahaeddin Veled, because of certain political incidents and the approaching Mongolian invasion could no longer stay in the city. Thus, in the year 1212 or 1213 Sultanü'l - Ulema left Behl with the members of his family and close friends.

His first stop was Nişabur where he met the well known Sufi Feridüddin Attar. There, despite his young age Mevlana was noticed by Feridüddin Attar who showed his appreciation and approval of the young man.

“How could you reach the pearl by only looking at the sea? If you seek the pearl, be a diver: the diver needs several qualities: he must trust his rope and his life to the Friend's hand, he must stop breathing, and he must jump.” Rumi

Sultanü'l - Ulema moved from Nişabur to Baghdat and later took off for Kaaba through Küfe. On his way back from the priglimage he stopped at Damascus and from Damascus he reached Larende (Karaman) passing through Malatya, Erzincan, Sivas, Kayseri and Niğde. They settled in the theological school (medrese) built by Subaşı Emir Musa.

Sultanü'l - Ulema and his family who arrived at Karaman in 1222, stayed there for 7 years. There, Mevlana married Gevher Hatun who was the daughter of Şerefeddin Lala. The marriage gave Mevlana two sons named Sultan Veled and Alaeddin Çelebi. Years later, with Gevher Hatun dead, Mevlana married for a second time with Kerra Hatun, who was a widow with a child. Second marriage also gave him two sons, Muzaferreddin and Emir Alim Çelebi, and a daughter called Melike Hatun.

During those years the greater part of Anatolia was under the reign of the Seljuk State and Konya was the capital. Hence Konya was bestowed with works of art and artists, and scholars were abundant in the city. In short, Seljuk State headed by Alaeddin Keykubad, was enjoying its most spectacular days. Alaeddin Keykubad invited Sultanü'l - Ulema Bahaeddin Veled from Karaman and asked him to settle in Konya.

Bahaeddin Veled accepted the invitation of the Sultan and arrived in Konya on May 3, 1228 with his family and friends. Sultan Alaeddin met them with great ceremony and allocated the Altunapa (İplikçi) Medrese (theological school) to their use.

Sultanü'l - Ulema died in Konya on January 12, 1231. The rose garden of the Seljuk palace was chosen for his grave and he was buried at the same spot the grave stands today at the Mevlevi lodge which is now used as a museum. When Sultanü'l - Ulema passed away, his students and followers gathered around Mevlana, regarding him as the sole heir of his father. In fact Mevlana had become a great scientific and religous scholar and was sermoning at the İplikçi Medrese. His sermons were drawing large crowds.

Mevlana met Şems-i Tebrizi on November 15, 1244. Mevlana found in his character "the existance of absolute maturity" and saw in his face "the spiritual lights of God". However their companionship did not las long as Şems suddenly died. After this death, Mevlana went into long years of seclusion. In later years, Selahaddin Zerkubi and Hüsameddin Çelebi tried to compansate the loss of Şems-i Tebrizi

Mevlana, who summarized his life with the words, "I was raw, cooked and then burned" died on Sunday, December 17,1273. He had willed his burial prayers to be led by Sadrettin Konevi. However, Sadrettin Konevi was completely shattered with the death of Mevlana whom he loved greatly, and fainted at the ceremony. The prayer was then led by Kadı Sıraceddin.

Mevlana believed the day of death to be a day of rebirth. Death would take him to his beloved; that is, the God. With this believe he was referring to the day of death as "Şeb-i Arus" which means wedding day or the bridal night and willed his friends not to cry and wail after him.

Come, come, whoever you are,

Wanderer, worshipper, lover of leaving,

Ours is not a caravan of despair.

Even if you have broken your vows a thousand times

It doesn’t matter

Come, come yet again, come

If you look for more details about his teaching, please visit:

www.mevlana.net

www.mevlana.com

Deniz Yolu Konşimentosu

Bill of Lading (B/L)

Deniz yolu konşimentosu taşıtanın isteği üzerine gemi işletmecisinin veya onun yetkili acentesi tarafından düzenlenen ve taşıtana verilen, malın yüklendiğini ve belirlenen şekilde taşınıp varış yerinde alıcısına teslim edeceğini taahhüt eden bir belgedir. Ayrıca bu belge ile taşıyan, gönderenden eşyayı teslim aldığını kanıtlar.

Deniz yolu konşimentosunda aşağıdaki bilgiler yer almaktadır:

·         Taşıyıcının ad-soyad ve ticari bilgileri,

·         Kaptan ve gemi hakkındaki tüm bilgileri,

·         Yükletenin ve alıcının ad-soyad ,adres ve ticari ünvanları,

·         Yükleme ve boşaltma limanına ait bilgiler,

·         Malın cinsi,sayısı,ölçüsü,markası,

·         Düzenlenme yeri-tarihi ve nüsha adeti,

·         Genelde 3 orijinal olarak düzenlenir.

KONŞİMENTONUN İŞLEVİ

Bu konşimento üç önemli işlevi yerine getirir

1. Malların taşınmak üzere teslim alındığını gösterir.

2. Yükleten ve taşıyıcı arasında yapılan ve malların gönderilene teslim edileceğini belirten bir navlun sözleşmesidir.

3. Yükletilen malları temsil eden ve mallar üzerindeki mülkiyet hakkını ifade eden bir belgedir.

KONŞİMENTONUN HUKUKİ NİTELİĞİ

      

Öncelikle konşimento; taşıyanın kendisine sevk için gönderilen eşyayı teslim aldığı hususundaki kabul ve tanıma beyanını içeren bir belgedir, Konşimentonun düzenlenmesiyle sefer sonunda yükün teslimine yönelik kişisel bir borç doğmaktadır.

      

Konşimentoda yazılı malların teslimini isteyebilmek için mutlaka konşimentonun ibrazı ve bu hakkın devredilebilmesi için de mutlaka konşimentonun teslim edilmesi gerekir.

DENİZ KONŞİMENTOLARININ TÜRLERİ

Deniz yolu konşimentoları genellikle iki temel grupta incelenmektedir. Bunlar;

1.Devir yönünden konşimento türleri

2.Yükleme durumuna göre denizyolu konşimentoları

KONŞİMENTOLARIN DEVİR YÖNÜNDEN TÜRLERİ

• Nama yazılı konşimento
• Emre yazılı konşimento
• Hamiline yazılı konşimento

Nama Yazılı Konşimento(Straight Bill of Lading)

Nama yazılı konşimentolar, ciro yoluyla devredilmesi mümkün olmayan malın mülkiyet hakkı ile beraber devredilmesi ve teslim edilmesi yoluyla devri mümkün olan konşimento türüdür. Taşınan mallar sadece konşimentoda adı yazılan muhataba teslim edilir ve başkasına ciro yoluyla teslim edilmesi söz konusu değildir.

Emre Yazılı Konşimento(Negotiable Bill of Lading)

Bu tip konşimentolar, konşimento kimin adına düzenlenmiş ise malların kendisine teslimini talep edebilir.

Hamiline Yazılı Konşimentolar(Bearer Bill of Lading)

Bu tür konşimentolar deniz ticaretinde çok nadir kullanılmaktadır. Nedeni oldukça riskli olmasıdır. Hamiline konşimentoyu elinde bulunduran taraf, taşımacı firmadan malların kendisine teslimini talep edebilir. Buda şirket için risk teşkil etmektedir.

YÜKLEME DURUMLARINA GÖRE DENİZ KONŞİMENTOLARI

Teslim Alındı (Tesellüm) Konşimentosu

Taşımak üzere alınan fakat henüz gemiye yüklenmemiş olan mallar için yükletenin talebi ile düzenlenen belgedir. Tesellüm konşimentosuna malların ne zaman ve hangi gemiye yüklenmiş olduğuna dair bir kayıt düşüldüğü taktirde “yükleme konşimentosu” niteliği alır ve onun yerine geçer. Kısacası tesellüm konşimentosu, taşınmak üzere teslim alınan ve henüz geminin bordasına konulmamış tük için düzenlenen bir belgedir. Yükün taşıyanın zilyetliğine geçmesi gerekir. Malın yüklemeden önce kaybolması ve hiç yükletilmemesi olasılığı da bulunmaktadır. Bundan dolayı tesellüm konşimentosunda malların alım-satım ve akreditif işlemleri risklidir.

Yükleme Konşimentosu (TERCİH EDİLEN)

Yükün gemiye yüklenmesini izleyen süreçte düzenlenen konşimentodur. Yükün gemiye yüklendiği zaman taşımacı firma ya da onun acentesi tarafından düzenlenir.Yükün gemiye alınması üzerine yükletenin talebiyle, yükün alındığı sırada daha önceden verilmiş olan geçici makbuz veya tesellüm konşimentosunun geri verilmesi karşılığında düzenlenen bir belgedir.Aynı zamanda kaç örnek düzenlendiğinin de konşimento üzerinde gösterilmesi zorunludur. Konşimento, taşıyanın tek taraflı yazılı beyanı olmakla ve imzasını içermekle beraber yükleten, taşıyanın talebi üzerine konşimentonun kendisi tarafından imzalanmış bir örneğini taşıyana vermek zorundadır.

ÖZELLİKLİ DENİZ KONŞİMENTOLARI

Temiz Konşimento (Clean Bill of Lading) (TERCİH EDİLEN)

Mallarda veya ambalajlarında dış görünüş itibariyle gözle görülür bir hasar (kusur,yırtık,kırık,bozuk,çatlak vb.)olduğunu açıkça gösteren ek bir ibare ya da kayıt taşımayan konşimentolara denir.

Kirli Konşimento (Dirty Bill of Lading)

Taşıyıcı, mallarda veya ambalajlarında dış görünüş itibariyle gözle görülür bir hasar (kusur,yırtık,kırık,bozuk,çatlak vb.)tespit edildiği taktirde, bu durumu düzenleyeceği konşimentonun üzerine yazar. Böylece konşimentoya “kirli konşimento” denir.

DENİZ YOLU KONŞİMENTOSUNUN DÜZENLENMESİ

Taşıyan tarafından yükletenin isteği üzerine ve yükletenin isteği kadar örnek halinde düzenlenir. Yükletenin isteği halinde bu, taşıyan için bir zorunluluktur. Talebin bulunmaması halinde konşimento düzenlenmesi zorunluluğu yoktur. Konşimentonun düzenlenmesi için yükün teslim edilmiş veya yüklenmiş olması şarttır. Konşimentoyu düzenlemeye yetkili ve yükümlü olan kişi taşıyandır. Kaptan veya donatanın bu hususta yetkili kılacağı herhangi bir temsilcide, konşimento düzenliyebilir.

     

KONŞİMENTONUN DÜZENLENEN NÜSHALARININ SAYISI

Tesellüm konşimentosunun iadesi mukabilinde yükletenin istediği kadar nüshada “yükleme konşimentosu” düzenler. Konşimentoların bütün nüshalarının aynı metinde olması ve her birinde kaç nüsha olarak tanzim edildiğinin gösterilmesi şarttır.

Konşimentolar birden fazla orijinal nüshalı olarak düzenlenebilir. Bunun amacı birinin yitirilmesi halinde diğerinin kullanılması imkanına sahip olmaktır. Yükletenin isteğine göre düzenlenen orijinal ve suret adetleri konşimentolarda kayıtlıdır. Düzenlenen tüm nüshalara tam takım (full set) denir. Konşimentonun kaç nüsha olarak düzenlendiğini göstermeyen nüshalar, ayrı ve bağımsız birer konşimento özelliği kazanır.

TAŞIMA BELGESİ HANGİ BİLGİLERİ İÇERİR?

·         Consigne(alıcı) adresi aynı formda gösterilir,

·         Alıcının elleçleme işlemlerini yapan acentesinin adresi bu kolonda gösterilir,

·         Taşıyıcının sorumluluğunun başladığı yer belirtilir,

·         Malları taşıyan araç belirtilir,

·         Araca yüklemenin yapıldığı yer belirtilir,

·         Boşaltmanın yapılacağı liman belirtilir,

·         Nihai varış yeri yazılır,

·         İkinci bir araç söz konusu ise buraya yazılır,

·         İkinci araçta malların indirileceği liman belirtilir,

·         Varsa iki aracın son varış noktası yazılır,

·         İşaret ve numaralar belirtilmelidir,

·         Gümrük kapısında kullanılan mühür numarası yazılır.