Eşya Menşei

Menşe bir eşyanın ekonomik milliyetidir.

Örneğin;
-Türkiye'de hasat edilen bitkisel ürünler
-Türkiye'de doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar
-Türkiye topraklarından çıkartılan mineral ürünler

Menşe kavramının önemli olmasının sebepleri gümrük vergilerinin hesaplanması, belli ülkelerden gelen eşyalara uygulanan ticaret politikası önlemleri (gözetim ve korunma önlemleri) uygulanması ve dış ticarete ilişkin istatistiklerin tutulması olarak sayılabilir.

Menşe Kuralları

Tercihli Menşe ve Tercihli Olmayan Menşe

Tercihli Menşe
Bazı ülke veya ülke gruplarına tanınan özel anlaşmalarla belirlenen tavizlerin uygulanmasına ilişkin kuralları içermektedir.

Tercihli Olmayan Menşe
Her türlü ticaret politikası önlemlerini, tarife dışı engellerinin en üst seviyeden uygulanmasına sebebiyet veren ülke menşeli eşyalara uygulanacak kurallar bütünüdür.

Tümüyle Elde Edilmiş Eşya
O ülkede çıkartılan madencilik ürünleri
O ülkede toplanan bitkisel ürünler
O ülkede doğan ve yetiştirilen canlı hayvanlar
O ülkede yetiştirilen canlı hayvanlardan elde edilen ürünler

Birden fazla ülkede gerçekleştirilen üretimde menşe tespiti
Bu durumdaki eşyanın menşe tespiti; tekstil ürünü veya tekstil ürünü dışındaki ürünler olarak ikiye ayrılmaktadır.

Tekstil Ürünleri için GY EK 5 te yer alan tekstil ürünleri, listedeki kurallara tabi, diğerleri ise tarife pozisyon değişikliği kuralına tabidir.
Diğer eşyalar için ise GY EK 6 da yer alanlar listedeki kurallara tabi olurken, diğerleri en son esaslı işlem kuralına tabi olurlar.

Tercihli olmayan Menşein belgelendirilmesi Menşe Şahadetnamesi ile yapılır. 1 Orijinal ve 2 kopya (3 nüsha) düzenlenir. Ticaret ve/veya Sanayi Odası verir. Gümrük idaresi tarafından vize edilmez.

Menşe Şahadetnamesi Detaylı Bilgi için TIKLA

Eşya doğrudan önlem uygulanan ülkeden ithal edilmesi veya o ülke menşeli olduğu beyan edilmesi halinde menşe şahadetnamesinin ibrazına gerek duyulmaz. (zaten önlem en üst kademeden uygulanacağı için)

Serbest Ticaret Anlaşması çerçevesinde tercihli menşe ispatı için EUR1, EUR.MED, Fatura Beyanı, Form A ibrazı gereklidir.

Tercihsiz Menşe kurallarının ticaret politikası önlemleri gereğince etkin bir şekilde uygulanabilmesi, menşe/trafik sapmasının önlenmesi açısından önemlidir.

Türkiye'nin Tercihli Menşe Ticaret Politikası için TIKLA

Menşe Kazanımı

Tercihli Menşe açısından Türkiye Menşeli ürünlerin kapsamına hangi ürünler girmektedir?

Bu soru özellikle dış ticarete konu olan eşyalar için oldukça fazla önem arz etmektedir.

Çünkü eşyanın menşesi dış ticarette uygulanacak vergi ve diğer önlemlerin belirlenmesi için gereklidir.

Tamamen Elde Edilmiş Ürünler

- Kendi topraklarından veya deniz yataklarından çıkarılan mineral ürünler
- Taraf ülkede hasat edilen bitkisel ürünler
- Taraf ülkede doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlardan elde edilen ürünler
- Taraf ülkede yetiştirilmiş canlı hayvanlardan elde edilen ürünler
- Taraf ülkede avcılık veya balıkçılıkla elde edilen ürünler
- Taraf ülke karasuları dışında kendi gemileri ile denizden elde edilen balıkçılık ürünleri
- Önceki satırda bahsedilen balıkçılık ürünlerinin fabrika gemi bordasında işlenerek elde edilen ürünler
- Taraf ülkede toplanmış, yalnızca hammaddelerin geri kazanılabilmesine müsait, atık olarak kullanılmaya elverişli kullanılmış lastikler, kullanılmış maddeler
-Taraf ülkede yapılan imalat işlemleri sonucu ortaya çıkan atık ve hurdalar
- Kendi karasuları dışındaki deniz toprağı veya altı ile ilgili münhasır işletme haklarına sahip olma kaydıyla deniz toprağı ve altından çıkan ürünler

Yeterli İşlem ve İşçilik olmadığı sürece eşyanın menşe değişmez.
Bu bağlamda yeterli işlem ve işçilik ile yetersiz işlem ve işçilik hangi manaya geldiğini irdeleyelim.

Yetersiz İşlem ve İşçilik
- Nakliyat ve depolama süresince eşyanın iyi şartlarda muhafazasını sağlamaya yönelik koruyucu işlemler
- Ambalaj ayırma ve birleştirme
- Yıkama, temizleme, toz, oksit, yağ, boya ve diğer tabakalardan arındırma
- Dokuma kumaşları ütüleme veya presleme
- Basit boyama ve cilalama
- Tahıl ve pirinci kabuklarından ayırma, kısmi veya tam beyazlatma, parlatma, perdahlama
- Şeker renklendirme veya şeker topaklarını biçimlendirme
- Meyvelerin ve kuruyemişlerin kabuklarını soyma, zarlarını ayıklama
- Keskinleştirme, basit bileme veya basit kesme
- Maddelerden set oluşturma, eleme, kalburdan geçirme, tasnifleme ve kalibrasyon
- Basit şişeleme, tenekeye koyma, torbalama, karton veya tahta üzerine yerleştirme
- Ürün veya paketler üzerine marka, etiket, logo ve diğer benzeri ayırt edici işaretleri yapıştırma
- Farklı türde olmalarına bakılmaksızın ürünlerin basit karıştırılması
- Tamamlanmış bir ürün oluşturmak üzere parçaların basit montajı veya ürünlerin parçalarına ayrılması
- Hayvan kesimi

gibi işlemler yetersiz işçilik olarak değerlendirilir ve söz konusu eşyaların menşe ülkesini değiştirmez.