Eşya Menşei

Menşe bir eşyanın ekonomik milliyetidir.

Örneğin;
-Türkiye'de hasat edilen bitkisel ürünler
-Türkiye'de doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar
-Türkiye topraklarından çıkartılan mineral ürünler

Menşe kavramının önemli olmasının sebepleri gümrük vergilerinin hesaplanması, belli ülkelerden gelen eşyalara uygulanan ticaret politikası önlemleri (gözetim ve korunma önlemleri) uygulanması ve dış ticarete ilişkin istatistiklerin tutulması olarak sayılabilir.

Menşe Kuralları

Tercihli Menşe ve Tercihli Olmayan Menşe

Tercihli Menşe
Bazı ülke veya ülke gruplarına tanınan özel anlaşmalarla belirlenen tavizlerin uygulanmasına ilişkin kuralları içermektedir.

Tercihli Olmayan Menşe
Her türlü ticaret politikası önlemlerini, tarife dışı engellerinin en üst seviyeden uygulanmasına sebebiyet veren ülke menşeli eşyalara uygulanacak kurallar bütünüdür.

Tümüyle Elde Edilmiş Eşya
O ülkede çıkartılan madencilik ürünleri
O ülkede toplanan bitkisel ürünler
O ülkede doğan ve yetiştirilen canlı hayvanlar
O ülkede yetiştirilen canlı hayvanlardan elde edilen ürünler

Birden fazla ülkede gerçekleştirilen üretimde menşe tespiti
Bu durumdaki eşyanın menşe tespiti; tekstil ürünü veya tekstil ürünü dışındaki ürünler olarak ikiye ayrılmaktadır.

Tekstil Ürünleri için GY EK 5 te yer alan tekstil ürünleri, listedeki kurallara tabi, diğerleri ise tarife pozisyon değişikliği kuralına tabidir.
Diğer eşyalar için ise GY EK 6 da yer alanlar listedeki kurallara tabi olurken, diğerleri en son esaslı işlem kuralına tabi olurlar.

Tercihli olmayan Menşein belgelendirilmesi Menşe Şahadetnamesi ile yapılır. 1 Orijinal ve 2 kopya (3 nüsha) düzenlenir. Ticaret ve/veya Sanayi Odası verir. Gümrük idaresi tarafından vize edilmez.

Menşe Şahadetnamesi Detaylı Bilgi için TIKLA

Eşya doğrudan önlem uygulanan ülkeden ithal edilmesi veya o ülke menşeli olduğu beyan edilmesi halinde menşe şahadetnamesinin ibrazına gerek duyulmaz. (zaten önlem en üst kademeden uygulanacağı için)

Serbest Ticaret Anlaşması çerçevesinde tercihli menşe ispatı için EUR1, EUR.MED, Fatura Beyanı, Form A ibrazı gereklidir.

Tercihsiz Menşe kurallarının ticaret politikası önlemleri gereğince etkin bir şekilde uygulanabilmesi, menşe/trafik sapmasının önlenmesi açısından önemlidir.

Türkiye'nin Tercihli Menşe Ticaret Politikası için TIKLA

Eşyanın Menşei

Tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşya o ülke menşeilidir.

Herhangi bir tercihli gümrük tarifesi talebi olmadığında Menşe Şahadetnamesi ibrazı ihtiyarıdır (zorunlu değildir)

Uluslararası ve ikili anlaşma hükümlerine göre, Menşe Şahadetnamesine dayanılarak indirimli tarifeden yararlanılmak istenilmesi halinde eşyanın anlaşmaya taraf ülke menşeli olduğunu veya o ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla öyle sayılması gerektiğini bildiren Menşe Şahadetnamesi ibrazı zorunludur.

Menşe Şahadetnamelerinin şekli, içeriği, bilgileri, uluslararası düzenlemeler dikkate alınarak yönetmelikle belirlenmektedir.

Menşe Şahadetnamesi ibrazına rağmen ciddi bir şüphe durumunda, ek kanıtları isteme konusunda ve sonradan kontrol yapma konusunda gümrük idareleri yetkilidir.

MENŞE ŞAHADETNAMESİ HAK. BİLGİ İÇİN TIKLA

 

Menşe Hakkında Gümrük Kanunu

Eşyanın tercihli olmayan menşei;

Madde 18 – 

1. Tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşya, o ülke menşelidir.

2. Tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşya ifadesinden;

a) O ülkede çıkartılan madencilik ürünleri,

b) O ülkede toplanan bitkisel ürünler,

c) O ülkede doğan ve yetiştirilen canlı hayvanlar,

d) O ülkede yetiştirilen canlı hayvanlardan elde edilen ürünler,

e) O ülkede tutulan ve avlanan balıkçılık ve avcılık ürünleri,

f) O ülkede kayıtlı veya tescilli olup, o ülkenin bandırasını taşıyan araçlar tarafından herhangi bir ülkenin kara suları dışındaki denizlerden çıkartılan av ürünleri ve diğer deniz ürünleri, 

g) Söz konusu ülkede kayıtlı ya da tescilli olan ve ülkenin bandırasını taşıyan, fabrika gemilerde, 

h) O ülkenin kara suları dışındaki denizlerin dibinden ya da deniz dibindeki toprağın altından münhasır işletme hakkına sahip olarak o ülke tarafından çıkartılan ürünler,

ı) Sadece hammadde elde etmek için o ülkede toplanan, imalat işlemlerinden veya kullanım kalıntılarından elde edilen atık ve artıklar,

j) Yukarıdaki bentlerde sayılan eşyadan üretimin herhangi bir aşamasında elde edilen eşya ile bunların türevlerinden elde edilen eşya, 

Anlaşılır.

Madde 19 – Üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir. 

Madde 20 – Esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, 19 uncu maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz.

Madde 21 – 1. Menşe şehadetnamesi aranacak haller ile menşe şehadetnamelerinin şekli ve içereceği bilgilere ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

2. Menşe şehadetnamesinin ibrazına rağmen ciddi bir şüphe durumunda, ek kanıtları isteme konusunda gümrük idareleri yetkilidir.

Menşe Şahadetnamesi

Certificate of Origin
Menşe Şahadetnamesi, ihraç konusu eşyanın anlaşmalı ülke menşeli olduğunu veya gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılması gerektiğini bildirir belgedir.

Gümrük işlemleri, ülkeler arsında mevcut ticaret anlaşması hükümlerine göre yapılmakta olduğundan, örneğin malın gönderildiği ülkede Tercihli Gümrük Rejiminden yararlanması veya konulan kota sınırlamasının dolup dolmadığının belirlenmesi için gümrüğe gelen malların menşelerinin belirlenmesi gerekir.

İhracatçılar veya kanuni yetkili temsilcileri tarafından düzenlenir; ihracatçı firmanın üyesi bulunduğu Ticaret veya Sanayi Odası ve bazı ülkeler için (genellikle Arap ülkeleri) ayrıca ithalatçı ülkenin konsoloslukları tarafından onaylanır.

Bir ülke topraklarından çıkarılan madenler, üretilen tarım ürünleri, o ülkede doğan ve yetişen canlı hayvanlar ile bunlardan elde edilen ürünler, o ülkede tutulan veya avlanan av hayvanları ile balıklar, o ülke bandırasını taşıyan ve oraya kayıtlı veya tescilli gemilerle çıkarılan balık ve diğer ürünler ile bu ürünlerden bu fabrika gemilerde elde edilen eşya, kara suları dışındaki denizlerin dibinden ya da toprak altından, münhasır işletme hakkına sahip olarak o ülke tarafından çıkarılan maddeler, imal işleminden veya kullanım kalıntılarından elde edilen artıklar, yukarıda sayılan eşyadan ya da hangi aşamada olursa olsun bunların türevlerinden elde edilen tüm eşya, anılan ülke menşeli sayılır.

Eşyanın başka bir ülkede gördüğü değişiklikler ve işlem dolayısıyla o ülke menşeli sayılabilmesi için, bu değişiklik ve işlemler sonunda kıymetinin yüzde yüz oranında artmış bulunması veya tarife pozisyonlarının değişmiş olması veya o ülkede, esaslı değişiklik sayılabilecek önemli bir işçiliğe ve işlemlere tabi tutulması gereklidir.


A. Düzenlendiği Ülkeler

Aramızdaki özel anlaşmalara istinaden A.TR, EUR.1 ve Form A düzenlenen ülkeler dışında kalan ve aramızda ticaret ve ödeme anlaşması bulunan ülkelere sevk edilecek eşya için, bu anlaşmalar gereğince Menşe Şahadetnamesi zorunlu olarak aranmaktadır. Ayrıca, kendileri özel birer menşe ispat belgesi olmalarına karşın, EUR.1 ve Form A Sertifikalarının yanında ithalatçı firmalar tarafından Menşe Şahadetnamesi talep edilebilmektedir.


B. Düzenlenme Şekli

Menşe Şahadetnamelerinde, aşağıda yazılı bilgiler bulunur:

a) Eşyayı gönderenin adı, soyadı ve adresi,
b) Alıcısının adı, soyadı ve adresi,
c) Kapların marka, numara, cins ve sayıları,
d) Eşyanın cinsi ve nevi, daralı ve saf ağırlıkları ile kıymeti ve yollama şekli,
e) Şahadetnameyi veren makamın tasdik şerhi (Tarih, imza ile mührü veya kaşesi),
f) Menşe Şahadetnamesi, eşyanın o memlekette geçirdiği işçilik ve işlemlerden ötürü o memleket menşeli sayılarak verilmiş ise bu hususun etraflı bir şekilde açıklanması.

İthalatçı firma tarafından, Menşe Şahadetnamesinin orijinalinin yanı sıra değişik sayıda kopyası istenebilir. Bu durumda, istenen kopya sayısına göre en az iki takım Menşe Şahadetnamesi düzenleyerek (2 takım 2 kopya, 3 takım 4 kopya vb.), dilekçenizde “COPY” li olarak belirtilir.


C. Ticaret ve Sanayi Odalarınca Yapılacak Tasdik İşlemleri

İhracatçılar veya kanuni yetkili temsilcileri tarafından yukarıda belirtilen şekilde doldurulan ve imza edilen şahadetnameler, Türkçe faturanın kaşelenip imzalanmış bir fotokopisi ve örneği aşağıda verilen bir dilekçe ile birlikte Odalara verilir.

a) Odalar, şahadetnamelerin kurallara uygun olarak doldurulup doldurulmadığını kontrol edip, belgede kayıtlı eşyanın ilgili mevzuat uyarınca Türkiye menşeli olduğu veya sayıldığı hususunda, ihracata ait diğer evrakı da inceleyerek kesin bir kanıya vardıktan sonra gerekli işlemleri tamamlar.
b) Üzerinde düzeltme ve ilaveler yapılmış olan şahadetnamelerde, bunların altları Oda tarafından tasdik edilir.
c) Tasdik işlemleri tamamlandıktan sonra, şahadetnamenin beyaz renkli nüshalarından biri, fatura fotokopisi ve dilekçe alıkonularak; diğer nüshalar ihracatçıya verilir.

Örnek Menşe Şahadetnamesi

Örnek Menşe Şahadetname Onay İstek Dilekçesi