Eğer gümrük ile ilgili bir işiniz varsa, her eşya cinsinin gümrük işlemleri için tanımlı bir numarası olduğunu ve bu numaraya bağlı olarak farklı vergilendirme ve diğer ticaret önlemlerine tabi tutulduğunu bilmeniz gereklidir.
Basit bir eşya için bu sınıflandırmayı yapmak kolay olabilmekle birlikte, bazı eşyaların ise sahip oldukları nitelikler, kullanım amacı ve içinde bulundurduğu ham maddeler nedeniyle nerede sınıflandırılması gerektiği konusunda ayrılıklar oluşabilmektedir. Bu yüzden Türk Gümrük Tarife Cetvelinin yorumlanması için 6 temel yorum kuralı belirlenmiştir.
Bu yazımızda söz konusu yorum kurallarını sizlere olabildiğince sade bir şekilde aktarmaya çalışacağım.
KURAL 1
Tarife Cetvelinde belirtilen bölüm, fasıl ve tali fasıl başlıkları yol gösterici niteliktedir, yasal amaçlar için öncelikle pozisyon metinlerine ve ilgili bölüm ve fasıl notuna bakılmalıdır. (Burada anlatılmak istenen tarife cetvelinde yer alan genel başlıkların doğası gereği eşyayı tamamen tanımlamasının mümkün olmadığı ve bu yüzden bir eşyanın sınıflandırılmasında pozisyon metinlerinin eşyayı daha özel tanımlamasının mümkün olduğu gerekçesiyle yasal olarak kullanılması öngörülmüştür. Örneğin, demir çelikten eşya olarak belirtilen fasıl başlığına rağmen demir çelikten yapılmış bir eşya kendisini daha özel tanımlayan el aletleri başlıklı fasıldaki alt pozisyonda sınıflandırılmaktadır)
KURAL 2
Tarifenin belirli bir pozisyonunda herhangi bir maddeye yapılan atıf, bu eşyanın imali bitirilmemiş veya aksamı tamamlanmamış olanlarını da kapsamaktadır. Burada önemli nokta, gümrüğe sunulan imali bitirilmemiş eşyanın imali bitirilmiş eşyanın ayırt edici niteliğini içermesidir. Ayrıca bu hüküm sökülüp, demonte vaziyette getirilmiş eşyaları da kapsamaktadır.
2A kuralı imali bitirilmemiş, tamamlanmamış eşyayı ve birleştirilmiş veya demonte şekilde sunulan eşyayı ifade etmektedir.
2B kuralı ise herhangi bir maddeye yapılan atıf, bu maddenin karışımlarını ve bileşimlerini ve diğer maddelerle birleştirilmiş veya karıştırılmış hallerini de içine almaktadır şeklindedir. Ayrıca bir eşyaya yapılan atıf, tamamen veya kısmen bu maddeden mamul eşyayı içine almaktadır. Birden fazla maddeden oluşan eşyanın tarifedeki yeri 3 numaralı kurala göre belirlenir.
2B kuralı karışım veya birleşik halde bulunan maddeler ve iki veya daha fazla maddeden oluşan eşya ile ilgilidir. Bu kural, ya belirli bir maddeye veya belirli bir maddeden mamul eşyaya atıf yapılan (örneğin bakırdan eşya) eşyalara uygulanmaktadır.
Ağırlık itibariyle 90% ipek ve 10% viskon içeren kumaş 2B kuralı gereği IPEK kumaşın tarife pozisyonunda sınıflandırılmaktadır.
KURAL 3
3A kuralı der ki, Eşyayı en özel şekilde niteleyen pozisyon, daha genel şekilde niteleyen pozisyona göre öncelik alır. Ancak, iki veya daha fazla pozisyondan her biri, karışım halinde veya bileşik eşyayı meydana getiren maddelerin sadece bir kısmına veya perakende satılacak hale getirilmiş takım halinde bulunan eşyanın sadece bir kalemine atıfta bulunuyorsa, içlerinden birisi eşya hakkında daha kapsamlı veya kesin tanım verse bile bu pozisyonlar, bu eşya ile ilgili eşit derecede özel sayılmaktadır.
3B kuralı ise 3A kuralıyla tespit edilemeyen karışım ürünlerin ve çeşitli maddelerden oluşan veya çeşitli eşyaların birleşmesi ile oluşturulmuş mamuller ile perakende hale getirilmiş takım halinde bulunan eşyanın tarifedeki yeri, bunlara esas niteliğini veren madde veya eşya saptanabildiği takdirde buna göre bulunması gerektiğini ifade eder.
3C kuralında 3A ve 3B kuralları uyarınca tarifedeki yeri saptanamayan eşya için geçerli olabilecek tarife pozisyonlarından numara sırasına göre sonuncusu mütalaa edilmesi öngörülmüştür.
KURAL 4
Önceki kurallara uygun olarak sınıflandırılamayan eşya, bu eşyaya en çok benzeyen eşyanın bulunduğu pozisyonda değerlendirilir. Bu yorum kuralı teknolojik gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan yeni eşyaların gümrük tarife cetvelinde sınıflandırılmasında önemli bir yer tutmaktadır. Örneğin, bireysel olarak uçmayı sağlayan bir roket sistemi 4 numaralı yorum kuralı gereği 8802 hava taşıtı olarak sınıflandırılır.
KURAL 5
Bu kural bünyesinde eşyaların muhafazaları ile ilgili açıklama yapılmıştır.
Fotoğraf makinası muhafazası, müzik aleti muhafazası, silah muhafazası, çizim aleti kutuları, kolye kutuları ve benzeri kutular, özellikle belli bir eşya ve takım halindeki eşyaya uygun olarak şekil verilmiş ve bu eşyaya uygun olarak yapılmış olup uzun süreli kullanılmaya uygun ve ait oldukları eşya ile birlikte ithal edilen kutular normal eşya ile birlikte sınıflandırılırlar.
5B kuralında ise ambalaj maddelerine atıf yapılarak, ambalaj muhafazaları bu eşyanın ambalajında normal olarak kullanılan türden ambalaj maddeleri olmak şartıyla bu eşyayla birlikte sınıflandırılacağı belirtilmiştir. Ambalaj maddelerinin normal olarak kabul edilebilmesi ve belirlenmesindeki temel kıstaslar tekrar kullanım özelliğine sahip olmaması ve doğal olarak taşıdığı eşyalardan daha düşük bir kıymet taşımalarıdır.
KURAL 6
Türk Gümrük Tarife Cetvelinin en son yorum kuralında, eşyanın bir pozisyonun alt pozisyonlarında sınıflandırılması, sadece aynı seviyedeki alt pozisyonların mukayese edilebilirliği dikkate alınarak ve bu alt pozisyonlardaki şartlar ile ilgili alt pozisyon notlarına göre saptanacağı ifade edilir. Özetle, tarife cetvelinde tire (-) ler ile belirtilen pozisyon seviyeleri kendi aralarında değerlendirilmeli, tek tire ile iki tireli pozisyonlar hiçbir zaman mukayese edilmemelidir. Öncelikle bir eşyanın tek tire olarak nereye gideceği, ardından iki tire seviyesinde nereye gideceğine karar verilmelidir şeklinde açıklayabiliriz. Elbette bu durumun istisnası da mevcuttur, bölüm ve fasıl notlarına istinaden söz konusu durumun farklılık gösterdiği eşyalar da bulunmaktadır.
Türk Gümrük Tarife Cetveline göre bir eşyanın yerinin belirlenmesi yukarıda belirtilen yorum kuralları kullanılarak belirlenir. Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerince yükümlüsünce talep edilmesi halinde sadece ilgili eşya için verilen Bağlayıcı Tarife Bilgilerinde hangi yorum kurallarına göre tarife belirlendiği ifade edilir. Bu bağlayıcı tarife bilgisi örnekleri diğer eşyalar için bağlayıcı değildir, ancak yol göstericidir. Bu yüzden GTİP tespitinde yararlanılan önemli kaynaklardan biridir.
Bağlayıcı Tarife Bilgisi Nedir? TIKLAYIN.
